تبليغاتX
دانش در ایران باستان

دانش در ایران باستان

آگاهی از دانش مردمان ایران باستان، پزشکی، مهندسی، اخترشناسی، فناوری

درباره‌ی‌ پزشکان و داروشناسان بزرگ

تازه‌ترين اثر حسن سالاری، نويسنده و مترجم کتاب‌های علمی برای کودکان و نوجوانان، با عنوان‌ «101 پرسش و پاسخ درباره‌ی‌ پزشکان و داروشناسان بزرگ» در نمايشگاه کتاب تهران عرضه می‌شود. اين کتاب نگاهي دارد به دستاوردهای علمی انسان از گذشته‌های دور تا به امروز در عرصه‌ی پزشکی و داروسازی.
    سالاری درباره‌ی محتوای کتاب به خبرنگار ايبنا گفت: «اين کتاب در 101 پرسش و پاسخ به معرفی دستاوردهای پژشکان تمدن‌های کهن و دوران معاصر می‌پردازد. برای مثال به روش‌های درمانی انسان‌های نخستين، شيوه‌ی شناسايی گياهان دارويی، دستاوردهای پزشکی تمدن های مختلف هم‌چون سومری‌ها، چينی‌ها، هندی‌ها، مصری‌ها و ايرانيان باستان اشاره می شود.»


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه دهم اردیبهشت 1391ساعت 10:42  توسط حسن سالاری  | 

100 دانشمند ايران اسلام در گام دوم

كتاب «100 دانشمند ايران و اسلام» نوشته‌ي حسن سالاري از سوي انتشارات محراب قلم در دست چاپ دوم است.

ايبنا نوجوان: اين كتاب درباره‌ي زندگي‌ 100 دانشمند دوره‌ي اسلامي ايران است و از دانشمندي به نام «ماسرجويه» كه درگذشت او حدود سال 80 قمري است آغاز شده و به دانشمندي به نام «محمدباقر يزدي» كه درگذشتش در سال 1047 قمري بوده ختم مي‌شود.

+ نوشته شده در  دوشنبه هفتم شهریور 1390ساعت 13:24  توسط حسن سالاری  | 

گزارش يک هزار سال پژوهش دانشمندان ايرانی

اين کتاب، مخاطب را با دستاوردهای علمی 100 دانشمند دوره‌ی اسلامی آشنا می‌کند که بيش‌تر آن‌ها ايرانی يا پرورش‌يافته در فرهنگ ايرانی هستند. او افزود: هر صفحه از کتاب به معرفی يکی از اين دانشمندان می‌پردازد و فقط چند دانشمند برجسته در بيش از يک صفحه معرفی شده‌اند. اين کتاب از پزشکی به نام ماسرجويه (درگذشت حدود سال 80 قمری) آغاز می‌شود و به رياضی‌دانی به نام محمدباقر يزدی (درگذشته به سال 1047 قمری) پايان می‌يابد. سالاری با اشاره به اين که دانشمندان به‌ترتيب دوره‌ی فعاليت خود در اين کتاب معرفی شده‌اند، گفت: خوانندگان از مهم‌ترين پيشرفت‌های علمی از سده‌ی يکم تا سده‌ی يازدهم هجری قمری (حدود 1000 سال) آگاهی می‌يابند.

گزارش کامل


+ نوشته شده در  دوشنبه سوم مرداد 1390ساعت 10:43  توسط حسن سالاری  | 

تاریخ علم را شایسته‌ی تقدیر دانستند

ايبنا نوجوان: جايزه‌ي كتاب سال يكي از معتبرترين جوايز ادبي كشورمان است كه هر سال برگزار مي‌شود. بيست و هشتمين دوره‌ي اين رقابت در سال 1389 برگزار شد. پس از اعلام فراخوان، 19843 اثر به دبيرخانه‌ي اين جايزه ارسال شد و آثار برگزيده و شايسته‌ي تقدير از ميان اين تعداد كتاب انتخاب شدند.

حوزه‌ي علوم و فنون: «تاريخ علم براي نوجوانان»، ترجمه‌ي «حسن سالاري» با آموزش فرايند علم به كمك تاريخ علم، دانش‌آموزان به‌خوبي درمي‌يابند علم زنجيره‌اي از پرسش‌هاست كه هر پژوهش‌گري كوشيده است پاسخ بخشي از آن را روشن كند. مجموعه‌ى «تاريخ علم براى نوجوانان»، نقش هر يک از تمدن‌هاى کهن را در پيشرفت علم بازگو مي‌کند. «علم در بين‌النهرين»، «علم در يونان باستان»، «علم در ايران باستان»، «علم در مصر باستان»، «علم در چين باستان»، «علم در روم باستان» و «علم در اسلام» عنوان كتاب‌هاي اين مجموعه است.
انتشارات محراب قلم هر يك از كتاب‌هاي اين مجموعه‌ي 7 جلدي را با قيمت 2 هزار تومان روانه‌ي بازار كتاب كرده است.

+ نوشته شده در  پنجشنبه هجدهم فروردین 1390ساعت 11:58  توسط حسن سالاری  | 

قلم پرنده براي نويسنده‌ي تاريخ علم

داوران چهاردهمین جشنواره‌ي دوسالانه‌ي کتاب کودک و نوجوان امسال مهمترین و باارزش‌ترین جایزه‌ي اين جشنواره یعنی مداد پرنده را به همراه دیپلم افتخار و پنج سکه‌ی بهار آزادی به حسن سالاری به خاطر مجموعه‌ی فعالیت‌هایش در زمینه کتاب‌های علمی اهدا کردند.

از كارهاي سالاري كه در جشنواره‌ي كانون نامزد دريافت جايزه شده بودند، مجموعه‌ي تاريخ علم براي نوجوانان (انتشارات محراب قلم) و دانشمندان ايران و اسلام (انتشارات فاطمي) بود. سالاري در ديگر آثار خود مانند دانش‌نامه‌ي كليد دانش (انتشارات طلايي) دانش‌نامه‌ي تصويري نوآموز (انتشارات افق) و دانش پيشينيان (انتشارات مدرسه) همواره به تاريخ علم به ويژه تاريخ تمدن ايران توجه داشته است.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه هفتم آذر 1389ساعت 11:1  توسط حسن سالاری  | 

چند اندرز از خسرو انوشيروان

خرد بزرگ‌ترین و باارزش‌ترین چیزها و خوی نیك بهترین منش‌ها و بردباری آراسته‌ترین خصلت‌ها و هم‌دردی بهترین كارها و میانه‌روی بهترین روش‌ها و فروتنی پسندیده‌ترین صفت‌ها است.

 اندرزنامه‌ي خسرو انوشیروان


خردمندترين پادشاهان از وزير و داناترين زنان از شوهر و بهترين اسبان از تازيانه و نيكوترين شمشيرها از صيقل بي‌نياز نباشد.

 روضة الصّفا، ميرخواند


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه سیزدهم مرداد 1389ساعت 8:23  توسط حسن سالاری  | 

نامه‌نگاري داريوش و فيلسوف ايونيا

داريوش‌ بزرگ در نامه‌اي‌ از هراكليت‌، فيلسوف‌ بزرگ‌ دوران‌ پيشاسقراطي، خواست‌ كه‌ به‌ كاخ‌ او بيايد. داريوش‌ مي‌نويسد كه‌ بخشهايي‌ از كتاب هراكليت‌ درباره‌ طبيعت‌، دشوار است‌ و از او ياري‌ مي‌خواهد. متن‌ نامه‌ داريوش‌ شاه‌ و پاسخ‌ هراكليت‌ را به‌ روايت ديوژنس‌ مي‌خوانيد.
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و هشتم تیر 1389ساعت 9:4  توسط حسن سالاری  | 

به دانش روان را توانگر كنيد

زن و فرزند خود را از فراگيري دانش و هنرآموزي باز مدار تا غم و اندوه بر تو راه نيابد و در آينده پشيمان نگردي. اگر تو را فرزندي خردسال است او را به دبستان فرست زيرا از فروغ دانش، ديده روشن و بيناست.

دختر خود را به شوهري ده كه هوشيار و دانا باشد چه مردم هوشيار و دانا چون زمين باروري است كه هر تخمي در آن كشته شود نيكو و فراوان بار آورد.

اندرزنامه‌ي آذرباد ماراسپند


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه بیستم تیر 1389ساعت 16:23  توسط حسن سالاری  | 

از تو مي‌پرسم

از تو مي‌پرسم اي اهورا، به راستي مرا از آن آگاه فرما

كيست آن كسي كه به خورشيد و ستاره راه سير بنمود؟

كيست آن كسي كه ماه از او گهي پر است و گهي تهي؟

اي مزدا، اين و بسي چيزهاي ديگر را مي‌خواهم بدانم.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه بیستم تیر 1389ساعت 15:37  توسط حسن سالاری  | 

پرسش‌هاي خسرو انوشيروان از پريسكيانوس

در آغاز سده‌ي ششم ميلادي امپراتور روم دانشمندان آتن را كه پابست به آيين و آداب يونان كهن بودند، در فشار گذاشت و آنان ناگزير به دربار ايران پناهنده شدند. يكي از اين فيلسوفان يوناني به نام پريسكيانوس از مردم ليدي كتابي در پاسخ به پرسش‌هاي خسرو انوشيروان نوشته است. از پرسش‌هاي خسرو انوشيروان آشكار مي‌شود كه شهريار ساساني تا چه اندازه تيزهوش، انديشمند و كنجكاو بوده است.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه بیستم تیر 1389ساعت 12:37  توسط حسن سالاری  | 

فرهنگ ايران پيش از اسلام و آثار آن در تمدن اسلامي

بيش‌تر ما مي‌پنداريم كه ادب و فرهنگ پيش از اسلام ايران با يورش عرب‌ها نابود شد و فرهنگي نوخواسته و جدا از گذشته در دامان فرهنگ اسلامي پرورش يافت. اما چگونه مي‌توان باور كرد ادب و فرهنگ مردمي كه پيشينه‌ي تاريخي چندهزار ساله دارند، در زماني كوتاه آن چنان نابود يا دگرگون شود كه اثري از آن نماند و در نتيجه «آن مردم در ناداني و بي‌خبري فرو روند تا پس از گذشت زماني دراز بار ديگر در اثر عواملي ديگر از نو قدم به عالم دانش و ادب نهند، آن هم از گونه‌اي ديگر.» برعكس، نگاهي گذار به تاريخ سده‌هاي نخست ورود اسلام به ايران نشان مي‌دهد كه ايرانيان در همان دوران كه آن را دوران «فترت و انقطاع» خوانده‌اند، فرهنگ پربار خود را داشتند و همان فرهنگ بود كه پايه‌هاي اصلي تمدن اسلامي را پي‌ريزي كرد. اين انديشه‌ي بنيادي پايه‌ي پژوهش‌هاي گسترده و نوآورانه‌ي دكتر محمد محمدي ملايري شد كه گوشه‌اي از آن در كتاب «فرهنگ ايراني پيش از اسلام و آثار آن در تمدن اسلامي و ادبيات عرب» بازتاب يافته است
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه سیزدهم تیر 1389ساعت 18:48  توسط حسن سالاری  | 

تاريخ تمدن و فرهنگ ايران در دانش‌نامه‌ي نوآموز

دانش‌نامه‌ي تصويري نوآموز ترجمه و بازپرداخت يكي از تازه‌ترين دانش‌نامه‌هاي انتشارات كينگ‌فيشر است كه در 320 صفحه به چاپ رسيده است. حسن سالاري درباره‌ي ويژگي‌هاي اين اثر مي‌گويد: «در اين كتاب دانستني‌هاي فراوان و گسترده‌اي همراه با تصاويري زيبا آمده است كه هر دانش‌آموزي بايد از آن‌ها آگاه باشد تا جهان خود را بهتر بشناسد. هم‌چنين، اين دانش‌نامه‌ي مفهومي، بخش‌هاي ويژه‌اي دارد كه به دانش‌آموز كمك مي‌كند از خواندن آن بيش‌تر لذت ببرد.»
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه نهم تیر 1389ساعت 7:15  توسط حسن سالاری  | 

آشنايي با زبان‌هاي ايراني

پايگاه اينترنتي مطالعات زبان‌هاي ايراني از نوروز 1386 خورشيدي خيامي براي آشنايي بيشتر فارسي‌زبانان با زبان‌هاي ايراني كار خود را آغاز كرده است. اين پايگاه هدف‌هاي زير را پيگيري مي‌كند:

1) گرد‌آوري و بارگذاري ترجمه‌‏هاي معتبر از متن‏‌هاي باستاني (اوستايي، فارسي باستان و فارسي ميانه)

2) گردآوري و بارگذاري مقالات و نوشتارهايي درباره‌ي زبان‌هاي ايراني

3) نسخه‌شناسي متن‏‌هاي باستاني

4) معرفي پژوهشگران زبان‌هاي ايراني

5) فراهم آوردن كتابشناسي كامل از كتاب‌هاي منتشر شده به زبان فارسي در زمينه‌ي زبان‌هاي ايراني

از اين پايگاه ديدن كنيد


+ نوشته شده در  شنبه هشتم خرداد 1389ساعت 17:58  توسط حسن سالاری  | 

آيين نگارش در ايران باستان

پادشاهان بزرگ ساساني مانند اردشير بابكان و خسرو انوشيروان براي دبيران و نويسندگان ارزش بسيار در نظر داشتند و آبادي كشور را به دست ايشان مي‌دانستند. فردوسي فرزانه در شاهنامه از زبان اردشير بابكان جايگاه نويسندگان را اين گونه گزارش كرده است:

            ستاينده بُـد شـهريار اردشـير      چـو ديـدي به درگاه مرد دبيــر

            نويســنده گفتي كه گنج آكند      هــم از راي او رنـــج بـپــراكنـد

            بدو باشـد آباد شـهر و سـپاه      هـمان زيردســتان فـريـادخـواه

            دبيران چــو پيونـد جــان مننــد      هـمه پادشــاه بـر نهـان مننـد


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم بهمن 1388ساعت 2:3  توسط حسن سالاری  | 

دانش ايران باستان در كلاس درس

دانشي كه امروزه در اختيار داريم، به‌تدريج و با كوشش‌هاي شبانه‌روزي پيشينيان ما به دست آمده است. آن‌ها دانش خود را به ديگران آموخته‌اند و رفته‌رفته به ما رسيده است. كتاب «دانش پيشينيان» كه به تازگي منتشر شده، ما را به روشي‌ فعاليت‌محور با برخي از پيشرفت‌هاي علمي اين مردمان آشنا مي‌كند. فعاليت‌هاي اين كتاب را اغلب با وسايل ساده‌اي مي‌توانيد انجام دهيد. پس از هر فعاليت، يك فعاليت تكميلي هم براي بچه‌هاي علاقه‌مندتر پيشنهاد شده است تا بيش‌تر با موضوع آشنا شوند. پس از اين كار، نويسنده توضيح مي‌دهد كه آن دانش‌ها و دستاوردها، در عمل چه اثري به جا مي‌گذاشتند و چه كاربردهايي پيدا مي‌كردند.
 
 

ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و سوم آذر 1388ساعت 17:11  توسط حسن سالاری  | 

تاريخ علم در كلاس درس

كارشناسان آموزش علوم پيوسته از ارزش آموزش فرايند علم (يعني چگونگي توليد يك مفهوم علمي) به جاي انتقال مفاهيم علمي از سوي آموزگاران به دانش‌آموزان سخن مي‌گويند. به عبارت ديگر مي‌گويند به جاي دادن ماهي به دانش‌آموزان بايد ماهي‌گيري را به آن‌ها آموزش دهيم. به‌راستي چه ابزاري بهتر از تاريخ علم مي‌تواند به دانش‌آموزان ما چگونگي ماهي‌گيري در درياي پرسش‌هاي گوناگون، يعني دانشمند‌ بودن را آموزش دهد؟

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و سوم آذر 1388ساعت 16:58  توسط حسن سالاری  | 

دانش نهفته در اسطوره‌ها

در گذشته‌هاي بسيار دور، مردم ديده‌ها، شنيده‌ها و پندارهاي خود را در چارچوب داستان، افسانه يا اسطوره ماندگار مي‌كردند و توجيه بسياري از پديده‌هاي طبيعت را نيز در همين چارچوب انجام مي‌دادند. شايد به نظر مردمان امروزي اين افسانه‌ها يا اسطوره‌‌ها غيرعادي و خيال‌پردازانه به نظر برسند، اما به طور كامل دور از حقيقت نيستند. افسانه‌ها يا اسطوره‌ها شايد به همان صورتي كه روايت شده‌اند رخ نداده باشند ، اما كاوش در آن‌ها مي‌تواند سرنخ‌هايي از انديشه‌ي پيشينيان به ما بدهد. براي نمونه نگاهي به یکی از اسطوره‌هاي ايراني مي‌اندازيم و اندكي با چگونگي نگرش ايرانيان باستان به جهان هستي آشنا شويم.  


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه سی ام تیر 1388ساعت 20:0  توسط حسن سالاری  | 

زيج شهرياران

به گزارش ابوريحان بيروني و ماشاءالله يهودي، هنگامي كه خسرو انوشيروان به سال 556 ميلادي به اختلاف ميان زيج هندي اَركَند و مَجَسطي بطلميوس پي برد، اخترشناسان برجسته‌ي روزگار خود را گرد آورد تا آن دو كتاب را بررسي كنند. آنان اركند را از نظر رصدي و بينش و استخراج احكام نجومي از مجسطي بسيار دقيق‌تر يافتند و سپس زيج كامل‌تري را بر پايه‌ي آن ترتيب دادند كه "زيج شاه" يا "زيج شهرياران" نام گرفت.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه بیست و دوم خرداد 1388ساعت 16:29  توسط حسن سالاری  | 

گستره‌ي جغرافيايي فرهنگ ايراني از زبان دانشمند اندلسي

 ابوالقاسم صاعِد بن احمد بن صاعد، مشهور به قاضي صاعد، تاريخ‌نگار، اخترشناس، پزشك، رياضي‌دان، فقيه مالكي و قاضي اندلسي، در كتاب التَّعْريفُ بِطَبَقاتِ الاُمَمْ، كه گزارشي بسيار كوتاه و فشرده (اما مهم ) از تاریخ علم جهان است، هنگام برشمردن امت‌هاي گوناگون، نخست از ايرانيان ياد كرده و شاهان ايران را در كارداني، دادگري و مردم‌داري و نظام حكومتي ايران را در سابقه و پايداري، بي‌نظير مي‌خواند و  توجه به پزشکی و اخترشناسی را از ويژگي‌هاي ايرانيان برمي‌شمارد.
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه ششم خرداد 1388ساعت 16:7  توسط حسن سالاری  | 

سرگذشت تاریخ علم از نگاه جان برنال

جان برنال، پژوهشگر و استاد تاريخ علم، معتقد است كه چون علوم طبيعي با دستكاري و دگرگون كردن ماده ارتباط دارند، سرچشمه‌ي جريان اصلي علم را بايد در فناوري‌هاي انسان‌هاي نخستين دانست كه با تقليد و نه از راه آموزش به نسل‌هاي ديگر منتقل مي‌شد. پيشرفت اين فناوري‌هاي نخستين به پديدآمدن نخستين تمدن‌هاي جهان انجاميد و در تمدن‌هايي مانند بين‌النهرين، مصر، ايران و چين بود كه آرام‌آرام نظريه‌پردازي درباره‌ي چيستي، چگونگي و چرايي پديده‌هاي طبيعي آغاز شد.

  دانشي را كه مردم بين‌النهرين بر لوح‌‌هاي گلي، مردم مصر باستان بر پاپيروس و ايرانيان باستان بر پوست جانوران ماندگار كرده بودند، يونانيان باستان به ارث بردند و به آن سامان دادند. علم در روم باستان جايگاه ارزشمندي نيافت و در سده‌هاي ميانه و در دوره‌‌ي آشوب اروپا، روزگار خوشي نداشت. به ناچار، ميراث علم يونان به شرق بازگشت و در ايران دوره‌ي ساساني، نسيم تازه‌اي از علم وزيدن گرفت. سپس همه‌ي اين دستاوردها به دست مسلمانان رسيد و گسترش يافت. دانش و فناوري از راه مسلمانان به اروپا رسيد و نوآوري‌هاي بزرگي را باعث شد و سرانجام به پيدايش علوم امروزي انجاميد.

برگرفته از:   برنال، جان دزموند. علم در تاريخ. ترجمه‌ي اسد پورپيرانفر و كامران فاني. تهران: اميركبير، 1380، ص 7

+ نوشته شده در  جمعه یکم خرداد 1388ساعت 12:28  توسط حسن سالاری  |